Weet jij wat je nodig hebt? Ontdek je behoeften in 5 stappen.

In mijn vorige blogartikel beschreef ik hoe je effectiever kunt functioneren en wat daarvoor nodig is. Ik beschreef dat je optimaal kunt functioneren, dus goed voor jezelf kunt zorgen, vanuit het doorlopen van onderstaand proces:

 

Behoeften → Voelen → Denken → Doen

 

Je voelt (signaleert) een behoefte. Je interpreteert deze (vanuit het denken) en komt tot een passende actie (doen).

 

In theorie is dat een logisch verhaal, maar zoals vaker het geval: de praktijk is een stuk weerbarstiger.

 

Holle woorden
Toen ik begin 2012 zelf plotseling met een burn-out thuis zat, kreeg ik vaak de bemoedigende woorden ‘zorg goed voor jezelf’, ‘luister naar je gevoel’ en ‘luister goed naar wat je nodig hebt’ te horen. Het waren holle woorden voor mij. Ik snápte wel wat er bedoeld werd, maar had geen idee hoe ik dat moest doen. Wat zijn behoeften, en wat zijn die van mij?

 

Inmiddels heb ik door schade en schande gelukkig een hoop bijgeleerd. Tijdens dat leerproces heb ik zelf veel aan onderstaande informatie en stappen gehad, om te komen tot een betere balans in mijn eigen leven.

 

Wat zijn Gevoelens en Behoeften?

Om deze algemene (lees: vage) begrippen wat concreter te maken, geef ik hieronder een korte uitleg over gevoelens en behoeften.

Gevoelens

Er bestaan natuurlijk allerlei definities van gevoelens. Zelf vind ik de 5 B’s een eenvoudige en handzame onderverdeling van Basisgevoelens¹ om je eigen gemoedstoestand te kunnen plaatsen.

 

Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de gevoelens Boos, Blij, Bang, Bedroefd en Body (onder te verdelen in de sensaties lust en onlust). Alle andere, meer complexere gevoelens worden hieruit samengesteld.

 

Een andere praktische onderverdeling van belangrijke Basisemoties² is: Boosheid, Liefde, Verdriet, Angst, Blijdschap en Schuld/schaamte.

 

Behoeften

Als het gaat om behoeften, is er een onderscheid te maken tussen lichamelijke behoeften, psychologische behoeften en spirituele behoeften³.

 

Lichamelijke behoeften
Hieronder vallen: zuurstof, water, voedsel, uitscheiding, lichamelijke veiligheid, slaap/rust, temperatuur, beweging, zintuiglijke prikkels, seksualiteit, hygiëne, lichamelijk plezier.

 

Psychologische behoeften
Je kunt hierbij denken aan: onvoorwaardelijke acceptatie (mogen zijn zoals je bent), erkenning voor de dingen die je doet, erbij horen (je ergens mee verbonden voelen), betekenisvol zijn, uiten van gevoelens en gedachten, steun (van anderen), groei, structuur, liefde/genegenheid (bemind worden), liefhebben, psychologische veiligheid (beschermd en veilig voelen), voltooiing.

 

Spirituele behoeften
Deze omvatten: spirituele voeding (het opdoen van ervaringen die ons in contact brengen met de zin en de betekenis van het leven), spirituele uitingen (specifieke uitingen waarmee je de betekenis van jezelf tot uitdrukking bent) en spirituele groei (ontwikkeling van deugden en waarden).

 

5 Stappen die je dichter bij je Behoeften brengen

 

Om te kunnen zorgen voor jezelf en je eigen behoeften scherp te krijgen, moet je soms eerst weer even terug gaan naar de BASIS. Terug naar de basis van het luisteren naar je lichaam, naar je gevoel, naar jezelf.

 

Deze 5 stappen helpen je om je eigen behoeften beter in beeld te krijgen:

 

1. Stil staan
Zonder stil te staan bij jezelf wordt het lastig waar te nemen wat je lichaam en je emoties je te zeggen hebben. Goed voor jezelf kunnen zorgen, begint bij tijd nemen om stil te staan. Niet doorjakkeren dus, maar even een pas op de plaats maken.

 

2. Je aandacht op jezelf richten 
Verder is het belangrijk om je aandacht op jezelf te richten, in plaats van op anderen. Je kunt niet hier voelen, als je daar –bij de ander/iets anders- bent. Dus breng je focus naar jezelf, naar je binnenwereld.

 

3. Toelaten wat zich aandient
Dit is misschien wel een van de lastigste stappen. Het is essentieel om onbevooroordeeld te zijn, objectief te observeren wat je merkt en te aanvaarden wat er is. Welk gevoel zich ook aandient, registreer het, erken het en sta ervoor open wat het je te zeggen heeft. Dat betekent dat je zowel positieve als negatieve gevoelens hun bestaansrecht geeft. Én ze toelaat (in plaats van wegdrukt, negeert, vermijdt, bagatelliseert). Alles wat opkomt mag er zijn.

 

4. Lichaamssignalen waarnemen
Door het toelaten van wat zich aandient maak je contact met je lichaam. Dat wil niet meer en niet minder zeggen dan dat je je lichaamssignalen (door)voelt. Dat je bemerkt of je gespannen of ontspannen bent bijvoorbeeld, of dat je voelt dat je snel ademt, het warm hebt, je moe/opgefokt/rusteloos bent.

 

5. Lichaamssignalen duiden
Zodra je je lichaamssignalen kunt voelen en toelaten, kun je deze gaan duiden. Het duiden van je lichaamssignalen is het onderzoeken van de betekenis van je diverse lichaamssignalen. Sta er bij stil welke gevoelens er onder de signalen liggen. Wat heeft de gespannenheid jou te zeggen? Waar staat de rusteloosheid voor? Wat heb je te doen (of te laten) om goed voor jezelf te zorgen? Wat zou je helpen? Wat is je behoefte op dit moment? Wat zou je willen?

 

TIP: houd een Logboek bij

Wat goed kan werken tijdens de zoektocht naar je eigen behoeften, is het bijhouden van een logboekje. Maak bijvoorbeeld 3 keer per dag even een pas op de plaats en richt je aandacht op jezelf.

 

> Welke gevoelens, lichaamssignalen en -sensaties merk je op?
> Waar staan ze voor?
> Wat is de aanleiding voor dit gevoel?
> Wat heb je nu nodig, of welke behoefte ligt eronder?
> Wat is passend om dan te doen?

 

Schrijf je observaties op in steekwoorden. Het kan even tijd kosten om je eigen signalen te leren kennen, dus geef jezelf de tijd en verwacht niet dat je dit direct scherp hebt.

 

Je zult merken dat dit je gaandeweg de weken steeds beter af gaat en dat je na enige tijd patronen gaat ontdekken die je duidelijker maken wat je wilt & nodig hebt.

 

Veel succes!

 

 

Bronnen theorie:
¹/ ³ Handboek Strategisch Coachen – Maarten Kouwenhoven
² Omarm je Emoties – Ronald J. Frederick

 

 

 

Categorieën: , , , , , , , , , , ,